Uszkodzenie kabla energetycznego przy pracach ziemnych – kto płaci i jaka grozi kara

Co zrobić od razu po uszkodzeniu kabla

Uszkodzony kabel może być nadal pod napięciem. Najpierw zadbaj o bezpieczeństwo, a dopiero potem o formalności.

1. Nie dotykaj kabla ani maszyny

   Nie dotykaj uszkodzonego kabla ani maszyny czy narzędzia, którym go uszkodzono.

2. Odsuń ludzi i zostaw wykop

   Odsuń ludzi i zwierzęta od miejsca uszkodzenia. Nie zasypuj wykopu i nie łącz kabla samodzielnie.

3. Zgłoś uszkodzenie

   Jeśli kabel należy do sieci operatora, zadzwoń na ogólnopolski numer pogotowia energetycznego 991. Jeśli to kabel prywatny, np. zasilający budynek za licznikiem, zadzwoń do nas pod numer 723 978 985.

4. Udokumentuj zdarzenie

   Z bezpiecznej odległości zrób zdjęcia wykopu i maszyny, zapisz godzinę i dokładne miejsce. Przydadzą się przy rozliczeniu szkody.

Czyj jest uszkodzony kabel

Od tego, do kogo należy kabel, zależy, kto go naprawia i komu zgłosić szkodę.

• Kabel przed licznikiem energii elektrycznej należy zwykle do operatora sieci dystrybucyjnej. Największymi operatorami w Polsce są PGE Dystrybucja, Tauron Dystrybucja, Enea Operator, Energa-Operator i Stoen Operator.
• Kabel za licznikiem, np. zasilający dom, garaż, halę albo oświetlenie terenu, należy zwykle do właściciela obiektu.
• W sieciach średniego napięcia miejsce, w którym kończy się sieć operatora, nazywa się granicą własności. Określa je umowa między operatorem a odbiorcą.

Naprawiamy kable prywatne, a na zlecenie operatorów sieci dystrybucyjnych także kable w ich sieci, w całej Polsce. Przebieg lokalizacji i naprawy opisujemy na stronie Lokalizacja uszkodzeń kabli w ziemi – awaria kabla 24/7.

Kto płaci za naprawę uszkodzonego kabla

Za szkodę odpowiada ten, kto ją wyrządził. Kodeks cywilny przewiduje tu dwie główne podstawy odpowiedzialności.

• Odpowiedzialność na zasadzie winy (art. 415 Kodeksu cywilnego). Kto z własnej winy wyrządził szkodę, musi ją naprawić, np. gdy prace prowadzono bez sprawdzenia, gdzie biegną kable.
• Odpowiedzialność na zasadzie ryzyka (art. 435 Kodeksu cywilnego). Firma, która pracuje maszynami napędzanymi siłami przyrody, np. paliwem albo elektrycznością, odpowiada za szkody wyrządzone przez swoją działalność także bez winy. Zwolnić ją może tylko siła wyższa albo wyłączna wina poszkodowanego lub osoby trzeciej. Sąd Najwyższy uznał, że generalny wykonawca odpowiada w ten sposób także za szkodę wyrządzoną przez swojego podwykonawcę (wyrok z 17 marca 2022 r., II CSKP 482/22).

Odszkodowanie obejmuje poniesione straty, np. lokalizację uszkodzenia, naprawę kabla i pomiary po naprawie, a także korzyści, które poszkodowany mógłby osiągnąć, gdyby szkody nie było (art. 361 § 2 Kodeksu cywilnego). Przy kablach zasilających zakłady mogą to być straty firm, które stanęły bez prądu.

Jeśli poszkodowany przyczynił się do szkody, np. kabel leżał płycej, niż powinien, i bez folii ostrzegawczej, odszkodowanie może zostać zmniejszone (art. 362 Kodeksu cywilnego).

Odpowiedzialność nie jest więc automatyczna. W 2025 r. sąd oddalił pozew właściciela kabla, bo kabla nie było na mapie, leżał płytko i nie był oznakowany, a wykonawca prowadził prace starannie, w większości ręcznie (Sąd Rejonowy dla Krakowa-Śródmieścia, V GC 1014/24).

Wysokość szkody trzeba udowodnić. W jednej ze spraw sąd oddalił pozew właściciela sieci, bo kalkulacja kosztów naprawy nie była poparta dowodami (Sąd Rejonowy Szczecin-Centrum, XI GC 746/20). Dlatego po każdej naprawie przekazujemy protokół z wynikami pomiarów i zdjęciami miejsca uszkodzenia.

Firmy wykonawcze mają zwykle ubezpieczenie OC działalności. Szkodę warto od razu zgłosić ubezpieczycielowi, a zakres ochrony zależy od polisy.

Czy za uszkodzenie kabla energetycznego grozi kara

Kodeks karny przewiduje karę pozbawienia wolności od 6 miesięcy do 8 lat dla tego, kto niszczy lub uszkadza element sieci elektroenergetycznej i powoduje przez to zakłócenie jej działania (art. 254a Kodeksu karnego).

Przestępstwo z art. 254a można popełnić tylko umyślnie, bo ten przepis nie przewiduje odmiany nieumyślnej (art. 8 Kodeksu karnego).

Inne przepisy obejmują także działanie nieumyślne. Kto powoduje uszkodzenie urządzenia dostarczającego energię i sprowadza przez to niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia wielu osób albo dla mienia w wielkich rozmiarach, odpowiada z art. 165 Kodeksu karnego. Jeśli działa nieumyślnie, grozi mu kara pozbawienia wolności do 3 lat (art. 165 § 2 Kodeksu karnego).

Przypadkowe uszkodzenie kabla podczas robót ziemnych, które nie sprowadza takiego niebezpieczeństwa, kończy się najczęściej obowiązkiem naprawienia szkody, czyli sprawą cywilną. Ocena konkretnej sytuacji należy do prawnika.

Przykład z praktyki – dwie linie SN uszkodzone przy przecisku pod drogą

Małe uszkodzenie powłoki też wymaga szybkiej reakcji

Nie każde uszkodzenie kończy się wyłączeniem prądu. Bywają małe uszkodzenia, które dotyczą tylko zewnętrznej powłoki kabla. Usunięte od razu najczęściej nie mają dalszych skutków i nie pogarszają izolacji kabla. Potrzebna jest jednak szybka i skuteczna reakcja, bo przez uszkodzoną powłokę do kabla dostaje się wilgoć.

Lokalizację i naprawę takich uszkodzeń opisujemy na stronie Lokalizacja uszkodzeń powłoki kabli SN i WN.

Jak uniknąć uszkodzenia kabla przy pracach ziemnych

Przepisy BHP dla robót budowlanych wymagają kilku kroków przed rozpoczęciem wykopu (rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 6 lutego 2003 r., § 143 i § 144).

• Roboty ziemne prowadzi się na podstawie projektu, który określa położenie instalacji i urządzeń podziemnych w zasięgu prac.
• Przy pracach w bezpośrednim sąsiedztwie sieci kierownik budowy ustala bezpieczną odległość i sposób prowadzenia robót w porozumieniu z zarządcą sieci.
• W pobliżu instalacji podziemnych kopie się ręcznie.

Kable w ziemi oznacza folia ostrzegawcza. Niebieska leży nad kablami do 1 kV, a czerwona nad kablami o wyższym napięciu.

Mapy nie zawsze pokazują rzeczywisty przebieg kabla. W jednej ze spraw sądowych kabel według mapy biegł ok. 1 m od miejsca prac, a w rzeczywistości kolidował z wykopem i leżał na głębokości ok. 30 cm (Sąd Okręgowy w Bydgoszczy, VIII Ga 30/16). Dlatego przed wykopem w pobliżu sieci warto wyznaczyć trasę kabla w terenie. Trasowanie kabli wykonujemy od 300 zł netto, a ceny pozostałych usług podajemy na stronie Cennik.