Lokalizacja uszkodzenia kabla 15 kV w Opocznie – przebicie izolacji w starej mufie
Opoczno, łódzkie · styczeń 2026 · kabel HAKnFtA 15 kV
W styczniu 2026 roku, w bardzo mroźne dni, uszkodził się kabel 15 kV zasilający ujęcie wody zakładu przemysłowego w Opocznie. Na linii o długości 5,59 km przebiła się izolacja fazy L2 w starej mufie żeliwnej, około 3,2 km od miejsca pomiaru. Lokalizacja uszkodzenia wozem pomiarowym R30 zajęła około 1,5 godziny, mimo grubej warstwy śniegu i niestabilnego doziemienia. Kabel naprawiliśmy nową mufą przelotową Cellpack, a naprawę potwierdziliśmy próbą napięciową VLF.

Stary kabel z izolacją papierową i mufa żeliwna
Linię wykonano kablem HAKnFtA 3×120 mm² 8,7/15 kV. To kabel starego typu o izolacji papierowej nasyconej syciwem, w powłoce ołowianej i pancerzu z taśm stalowych. Ma 5,59 km, więc jest to bardzo długa linia kablowa. Odcinki kabla łączyła mufa żeliwna wypełniona impregnatem, zamontowana razem z kablem w latach 70.–80. Takie kable i mufy wciąż pracują w wielu sieciach średniego napięcia.
Co uszkodziło kabel
Uszkodzona była jedna faza, L2. Izolacja w mufie przebiła się ze starości. W mufie nie znaleźliśmy wody. Uszkodzenie pojawiło się w bardzo mroźne dni.
Mróz sprzyja takim uszkodzeniom w starych kablach i mufach o izolacji papierowej. Na zimno impregnat zmniejsza objętość, więc część izolacji może zostać niedostatecznie nasycona. W powstałych pustych przestrzeniach skupia się pole elektryczne. To sprzyja wyładowaniom niezupełnym, a z czasem przebiciu izolacji.
Jak zlokalizowaliśmy uszkodzenie kabla SN
Przygotowanie kabla
Odłączyliśmy kabel i przygotowaliśmy oba końce do pomiarów.
Pomiar rezystancji izolacji
Pomiar wskazał uszkodzoną fazę L2.
Próba napięciowa przed lokalizacją
Przy mało stabilnym uszkodzeniu próba potwierdza przebicie izolacji i pokazuje, przy jakim napięciu do niego dochodzi.
Pomiar długości kabla
Reflektometrem TDR zmierzyliśmy długość kabla 5,59 km.
Lokalizacja wstępna metodą ARM
Na reflektogramie ARM wykres zmienia się już od 3,1 km. Impedancja kabla zmienia się jednak dopiero w miejscu uszkodzenia, a wykres odchyla się około 100 m wcześniej. Dlatego uszkodzenie odczytaliśmy dalej, na około 3,2 km. Dokładne miejsce wskazała lokalizacja punktowa.
Trasowanie kabla
Wytrasowaliśmy kabel i odmierzyliśmy w terenie odległość wskazaną przez pomiar.
Lokalizacja punktowa
Dokładne miejsce uszkodzenia wskazaliśmy metodą sejsmiczno-akustyczną. Generator udarowy wysyłał do kabla impulsy, a wyładowania w miejscu uszkodzenia słuchaliśmy odbiornikiem Megger Digiphone.


Wszystkie pomiary wykonaliśmy aparaturą mobilnego laboratorium SebaKMT R30. Opisujemy ją na stronie Laboratorium pomiarowe SebaKMT R30. Kolejne etapy pracy przy awarii opisujemy na stronie o lokalizacji uszkodzeń kabli w ziemi.
Co utrudniało lokalizację i naprawę
Impregnat w mufie. Mufa była wypełniona grubą warstwą impregnatu. W trakcie lokalizacji zmieniały się jego temperatura i rezystancja, a to utrudniało lokalizację wstępną.
Niestabilne doziemienie. Przy niestabilnym doziemieniu generator udarowy nie wysyłał jednakowych impulsów. Nie każdy impuls dało się tak samo dobrze usłyszeć i zlokalizować w lokalizacji punktowej.
Śnieg. Czujnik odbiornika Digiphone musi stać na gruncie, a gruba warstwa śniegu tłumiła dźwięk wyładowania.
Drugi kabel SN pod napięciem. Obok uszkodzonej mufy biegł drugi kabel średniego napięcia, który był pod napięciem. W takiej sytuacji przed przecięciem kabla trzeba jednoznacznie zidentyfikować linię, na której się pracuje. Pomyłka oznacza przecięcie kabla pod napięciem, a to zagrożenie życia i kolejna awaria.
Naprawa kabla nową mufą i próba napięciowa kabla SN

Usunęliśmy starą mufę. Przy mufie zostawiono kiedyś zapas kabla, więc wykorzystaliśmy go do montażu nowej mufy przelotowej firmy Cellpack. Dzięki temu nie trzeba było wstawiać nowego odcinka kabla.
Po naprawie zmierzyliśmy rezystancję izolacji i ciągłość żył. Potem wykonaliśmy próbę napięciową kabla SN napięciem 26,1 kV VLF 0,1 Hz, czyli 3U0 dla kabla 8,7/15 kV, przez 30 minut dla każdej żyły. Wyniki trafiły do protokołu.
Pytania o tę realizację
Dlaczego stare mufy kablowe przebijają się zimą?
W starych kablach i mufach o izolacji papierowej impregnat na mrozie zmniejsza objętość. W izolacji powstają puste przestrzenie, w których skupia się pole elektryczne. Z czasem może to doprowadzić do przebicia izolacji.
Ile trwa lokalizacja uszkodzenia długiego kabla SN?
W Opocznie, na kablu o długości 5,59 km, lokalizacja zajęła około 1,5 godziny od przygotowania kabla do pomiarów. Najczęściej lokalizacja trwa 30–60 minut, a przy długich kablach do kilku godzin.
Jakim napięciem wykonuje się próbę napięciową kabla 15 kV po naprawie?
Kabel 8,7/15 kV po naprawie sprawdzamy próbą napięciową VLF 0,1 Hz napięciem 26,1 kV, czyli 3U0. Próba po naprawie trwa 30 minut dla każdej żyły, a przy nowych kablach 60 minut. Na życzenie operatora sieci albo według projektu stosujemy inne wartości lub czas. Szczegóły i wartości dla innych napięć podajemy na stronie Próby napięciowe kabli SN.
Dlaczego przed przecięciem kabla trzeba go zidentyfikować?
W jednym wykopie często biegnie kilka kabli, a część z nich może być pod napięciem. Przed przecięciem trzeba jednoznacznie ustalić, który kabel jest odłączony i uszkodzony. Pomyłka grozi porażeniem i kolejną awarią. Jednoznaczną identyfikację kabla przed przecięciem wykonujemy także jako osobną usługę, renomowanym miernikiem firmy Megger.
Co z tego wynika dla właścicieli starych linii kablowych
Kable o izolacji papierowej i mufy sprzed kilkudziesięciu lat potrafią długo pracować bez problemów. Z wiekiem izolacja jednak słabnie, a uszkodzenie może pojawić się nagle, na przykład podczas silnych mrozów. Przy długich liniach kablowych, takich jak ta w Opocznie, każda godzina szukania uszkodzenia oznacza dłuższą przerwę w zasilaniu. Pomiar rezystancji izolacji i próba napięciowa pozwalają ocenić stan linii, zanim dojdzie do awarii. Opisujemy je na stronie Pomiary linii kablowych.
Awaria kabla? Zlokalizujemy uszkodzenie i naprawimy kabel
Lokalizacja, naprawa i próba napięciowa – jeden zespół, całą dobę, cała Polska.
